Inclusief leren klinkt soms als een groot, duur en complex project. Maar eigenlijk begint het met een eenvoudige vraag: werkt onze opleiding écht voor iedereen? Dat was ook de rode draad tijdens een presentatie die Marc Alen van Arboth gaf over inclusiviteit in leren op de VOV Beurs 2026. En nee, het ging niet alleen over regelgeving of grote investeringen. Wel over praktische keuzes die een enorm verschil kunnen maken.
Om te beginnen is inclusiviteit geen nichethema. Kijk alleen al naar de cijfers: dyslexie komt voor bij meer dan 10% van de mensen, ADHD bij 5 tot 10%, kleurenblindheid bij 8%, slechthorendheid bij ongeveer 8%. Als we rekeninghouden met de verschillende vormen van neurodiversiteit of sensorische diversiteit dan spreken over minstens 1 op 5 van de mensen.
De conclusie? In bijna elke opleiding zit sowieso een deel van je doelgroep dat extra drempels ervaart.
Opvallend daarbij is dat organisaties vaak denken dat ze al goed bezig zijn. In een Brits onderzoek gaf 70% van de leidinggevenden aan dat hun organisatie ondersteunend is voor neurodiverse medewerkers. Bij de medewerkers zelf voelde slechts 35% dat ook zo aan. De intentie is er dus vaak wel, maar de ervaring op de werkvloer loopt achter.
Het goede nieuws? Inclusiever leren hoeft niet duur te zijn.
Veel aanpassingen kosten amper iets.
Kleine ingrepen, grote impact.
Opvallend: veel van die aanbevelingen zijn niet alleen nuttig voor specifieke doelgroepen. Ze maken leren voor iedereen beter.
Neem ADHD. Structuur, duidelijke voortgang en minder afleiding helpen mensen met ADHD, maar is toch voor iedereen nuttig? Hetzelfde met dyslexievriendelijke teksten: korte zinnen en heldere taal verhogen gewoon de leesbaarheid voor alle lerenden.
Inclusief ontwerpen blijkt dus vaak gewoon slim ontwerpen te zijn.
Ook in verband met inclusiviteit moeten we het onvermijdelijke over AI hebben. Niet als magische oplossing, maar wel als praktische assistent. Vandaag kan AI automatisch ondertitels genereren, tekst voorlezen, spraak omzetten naar tekst, simultaan vertalen of visuele content creëren. Oplossingen die vroeger handenvol geld kostten, maar nu quasi gratis binnen ieders bereik liggen.
Tegelijk blijft technologie maar een deel van het verhaal. Inclusief leren begint vooral met luisteren. Door proactief feedback te vragen aan lerenden ontdek je vaak snel waar drempels zitten. Veel organisaties werken vandaag nog ad hoc: er wordt iets aangepast wanneer iemand een probleem meldt. Maar de echte winst zit in een meer structurele aanpak.
Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van allemaal:
Inclusiviteit draait niet alleen om “rekening houden met uitzonderingen”. Het gaat over betere leerervaringen creëren voor een diverse realiteit.
En wat blijkt, daarbij gebruiken we bewezen leerstrategieën die relevant zijn voor iedereen: Cognitive Load, Multimodaal leren, Storytelling,… . Met andere woorden: ‘toegankelijk leren’ is niet alleen goed voor een minderheid. Het is gewoon ‘goed leren’.
Boeit dit thema je? Blijf ons volgen want eerstdaags publiceren we een praktische checklist rond inclusief leren.
